- Sai lệch của tường đến từ lớp xây và lớp tô, cộng dồn lại trên chiều dài vài mét chứ không nằm ở một điểm.
- Cách kiểm nhanh là đo chiều rộng phòng ở ba độ cao và so hai đường chéo của mặt bằng.
- Thùng tủ luôn đóng nhỏ hơn khoảng chờ; phần chênh được che bằng nẹp, tấm bù hoặc hèm cắt tại chỗ.
Một chiếc tủ đóng đúng bằng chiều dài đo được của bức tường gần như chắc chắn không lắp vào được. Đây không phải lỗi của thợ đo, cũng không phải nhà xây ẩu. Đó là đặc điểm của kết cấu xây tô, và cả nghề nội thất được tổ chức xung quanh việc xử lý nó.
Sai lệch đến từ đâu
Một bức tường trong nhà ở Việt Nam thường là tường gạch xây rồi tô vữa hai mặt. Mỗi công đoạn góp một phần sai lệch:
- Lớp xây. Viên gạch có dung sai, mạch vữa dày mỏng không đều, và bức tường cao gần ba mét thì độ nghiêng tích lại dần từ dưới lên.
- Lớp tô. Vữa tô dày hay mỏng tuỳ tay thợ và tuỳ chỗ. Ở góc phòng, nơi hai mặt tô gặp nhau, lớp vữa thường dày hơn, nên góc phòng hay bị “béo” ra.
- Sàn. Mặt sàn hoàn thiện có độ dốc nhỏ và có chỗ cao chỗ thấp. Tủ đứng trên đó nên chân tủ mới là chỗ phải chỉnh.
- Trần. Trần bê tông hiếm khi phẳng tuyệt đối; trần thạch cao thì phụ thuộc hệ khung xương treo bên trên.
Kết quả là bức tường không thẳng đứng, hai bức tường đối diện không song song, và góc phòng không vuông 90 độ. Mức chênh thường nhỏ ở mỗi điểm nhưng cộng lại trên vài mét thì đủ để nhìn thấy bằng mắt khi có một cạnh gỗ thẳng nằm cạnh.
Đo thế nào để biết phòng lệch bao nhiêu
Ba phép kiểm dưới đây làm được bằng thước dây, và chúng nói cho bạn biết phòng lệch theo kiểu nào.
| Kiểm cái gì | Làm thế nào | Kết quả nói lên điều gì |
|---|---|---|
| Tường có song song không | Đo chiều rộng phòng ở hai đầu và ở giữa | Ba số khác nhau nghĩa là hai tường không song song; số nhỏ nhất là số làm việc |
| Tường có thẳng đứng không | Đo chiều rộng ở sát sàn, ngang tầm ngực và sát trần | Cho biết tủ cao sẽ chạm tường trước ở độ cao nào |
| Góc phòng có vuông không | So hai đường chéo của mặt bằng phòng | Hai đường chéo lệch nhau nghĩa là mặt bằng không phải hình chữ nhật |
Ghi lại cả ba, kèm vị trí đo. Người dựng bản vẽ cần biết phòng lệch theo hướng nào để quyết định đặt phần bù ở đâu — bên trái, bên phải, hay chia đều hai bên.
Nghề xử lý bằng gì
Nguyên tắc chung: thùng tủ đóng nhỏ hơn khoảng chờ, phần chênh được che bằng một chi tiết cắt tại chỗ. Không ai đóng một khối gỗ đúng bằng khoảng trống rồi hy vọng nó vừa.
- Nẹp che khe. Một thanh gỗ mỏng cùng bề mặt, đặt ở mép tủ giáp tường, cắt vát theo đúng đường tường. Đây là cách phổ biến nhất và cũng gọn nhất.
- Tấm bù. Một khoang hoặc một tấm rộng hơn, đặt ở đầu dãy tủ để nuốt phần chênh. Dùng khi khoảng chênh lớn hơn mức một cây nẹp che được.
- Chân tăng chỉnh. Chân nhựa hoặc chân sắt vặn lên xuống được, để cân bằng tủ trên mặt sàn không phẳng. Phần chân này sau đó được che bằng tấm chắn chân.
- Chừa khe giãn nở. Khe hở nhỏ giữa lưng tủ và tường, để tủ không tì trực tiếp vào tường ẩm và để thông thoáng.
- Hạ trần giả trên nóc tủ. Khi trần chênh nhiều, dải gỗ nối giữa nóc tủ và trần được cắt theo đường trần thật.
Những chi tiết này không phải là dấu hiệu làm ẩu. Ngược lại: một dãy tủ không có bất kỳ nẹp hay tấm bù nào, mà lại khít tường hoàn hảo, thường có nghĩa là ai đó đã bào cạnh gỗ tại chỗ và làm hở lớp bề mặt.
Vì sao đồ đóng sẵn không giải quyết được
Tủ đóng sẵn có kích thước cố định và cạnh vuông. Đặt nó vào một bức tường không vuông thì khe hở hiện ra ở đâu đó — thường là ở góc trên, chỗ dễ thấy nhất. Cách xử lý phổ biến là đẩy tủ ra khỏi tường một chút và chấp nhận khe sau lưng, hoặc lấp bằng keo, cả hai đều là cách tạm.
Đây là lý do chính khiến tủ áo, tủ bếp và kệ chạy dài thường được đóng theo số đo, còn giường, bàn hay ghế rời thì không bắt buộc: món đồ nào phải chạm vào hai mặt phẳng cùng lúc thì mới cần đến việc bù sai lệch.
Hỏi gì trước khi ký
- Bản vẽ có thể hiện phần nẹp hay tấm bù không, và nó rộng bao nhiêu?
- Phần bù đặt ở bên nào, và cạnh nào của dãy tủ là cạnh “chuẩn” không có bù?
- Tủ kịch trần thì phần giáp trần xử lý ra sao nếu trần chênh?
- Số đo sản xuất được lấy ở thời điểm nào — trước hay sau khi lát sàn và sơn hoàn thiện?
Bốn câu này không đòi hỏi bạn biết nghề. Chúng chỉ xác nhận rằng người báo giá đã tính đến sai lệch, thay vì giả định căn phòng là hình hộp hoàn hảo.
