- Cốt quyết định khả năng chịu ẩm, chịu tải và giữ ốc vít; bề mặt chỉ quyết định vẻ ngoài.
- MDF chống ẩm thường có lõi nhuộm xanh, nhưng màu là do nhà sản xuất nhuộm chứ không phải chứng nhận chất lượng.
- Gỗ tự nhiên co ngót theo độ ẩm nên hợp với khung, chân, tay vịn hơn là những tấm phẳng khổ lớn.
Khi chọn nội thất, phần dễ chú ý là màu và vân — tức là lớp bề mặt. Nhưng thứ quyết định tủ có xệ sau ba năm không, có bung ra khi bị ngấm nước không, và ốc bắt vào có giữ được không, lại là lớp bên dưới: cốt gỗ.
Cốt gỗ là phần bạn không nhìn thấy
Trừ gỗ tự nhiên, hầu hết đồ nội thất hiện nay dùng ván công nghiệp: gỗ được nghiền hoặc lạng ra rồi ép lại thành tấm phẳng, sau đó phủ một lớp bề mặt. Cấu trúc bên trong tấm ván quyết định ba tính chất:
- Khả năng chịu ẩm. Ván công nghiệp gặp nước sẽ nở ra và không co lại như cũ. Mức độ khác nhau rất nhiều giữa các loại.
- Khả năng giữ ốc vít. Bản lề và ray bắt vào cốt; cốt bở thì ốc lỏng dần theo thời gian mở đóng.
- Khả năng chịu tải theo phương ngang. Kệ sách dài mà cốt yếu thì võng ở giữa.
Năm loại cốt thường gặp
| Loại cốt | Cấu tạo | Hợp với | Điểm yếu |
|---|---|---|---|
| Ván dăm | Dăm gỗ ép với keo, hạt thô nhìn rõ ở cạnh | Thùng tủ, vách ngăn ở nơi khô ráo | Chịu ẩm kém nhất; cạnh dễ sứt khi gia công |
| MDF thường | Sợi gỗ mịn ép với keo, cạnh mịn đều | Cánh phẳng, chi tiết cần soi rãnh, phần khuất khô ráo | Gặp nước sẽ trương và không phục hồi |
| MDF chống ẩm | Như MDF nhưng dùng keo chịu ẩm, lõi thường nhuộm xanh | Tủ bếp, tủ lavabo, tủ áo ở phòng ẩm hoặc nhà sát mặt đất | Chịu ẩm không có nghĩa là chịu ngâm nước |
| Ván ép | Nhiều lớp gỗ mỏng dán chéo thớ | Chỗ chịu lực, hậu tủ, đáy ngăn kéo, chỗ cần giữ ốc tốt | Mặt ván có thể không phẳng tuyệt đối; cạnh lộ vân lớp |
| Gỗ tự nhiên | Gỗ xẻ từ cây, ghép thanh hoặc nguyên tấm | Khung, chân, tay vịn, mặt bàn dày | Co ngót theo mùa; giá và trọng lượng cao |
Trong một món đồ, các bộ phận thường không dùng cùng một loại cốt, và đó là cách làm hợp lý chứ không phải cắt xén: thùng một loại, cánh một loại, hậu một loại, mỗi chỗ chọn theo việc nó phải làm. Điều cần có là bảng chất liệu ghi rõ chỗ nào dùng gì.
MDF chống ẩm dùng ở đâu
Loại này được dùng rộng rãi vì nó cân bằng giữa giá, bề mặt mịn dễ phủ, và khả năng chịu môi trường ẩm. Những chỗ nên cân nhắc dùng:
- Tủ bếp, đặc biệt phần dưới bồn rửa và phần cạnh bếp nấu.
- Tủ lavabo, tủ gương phòng tắm và mọi thứ trong khu vệ sinh.
- Tủ áo áp vào tường tiếp giáp bên ngoài, hoặc tường có nguy cơ thấm.
- Nhà ở tầng trệt, nhà gần sông rạch, hoặc phòng ít mở cửa thông thoáng.
Hai điều nên hiểu đúng. Thứ nhất, lõi xanh không phải là chứng nhận: màu xanh là phẩm nhuộm do nhà sản xuất cho vào để phân biệt, và bất kỳ ai cũng có thể nhuộm. Căn cứ thật là tên nhà sản xuất và mã sản phẩm ghi trong bảng chất liệu. Thứ hai, chống ẩm không phải chống nước: tấm ván ngâm trong nước đọng lâu ngày vẫn hỏng. Việc dán kín cạnh và xử lý chỗ tiếp giáp nước quan trọng không kém việc chọn cốt.
Gỗ tự nhiên hợp việc gì
Gỗ tự nhiên hút và nhả ẩm theo thời tiết, nên nó nở và co theo mùa — chủ yếu theo chiều ngang thớ. Đặc điểm này quyết định chỗ dùng của nó.
Hợp với: khung tủ, chân bàn ghế, tay vịn, nan gỗ, mặt bàn dày, và những chi tiết cần chịu va chạm hoặc cần bào sửa lại sau nhiều năm. Kém hợp với: những tấm phẳng khổ lớn như cánh tủ cao hoặc vách lớn, vì tấm càng rộng thì độ co ngót tích luỹ càng nhiều, dễ cong vênh.
Cũng vì vậy mà nhiều món đồ tốt là đồ kết hợp: khung và chi tiết chịu lực bằng gỗ tự nhiên, tấm phẳng bằng ván công nghiệp phủ bề mặt gỗ. Đây là lựa chọn kỹ thuật, không phải cách làm hạ cấp.
Cách kiểm cốt trên đồ đã đóng
- Nhìn vào cạnh chưa dán, nếu có chỗ nào để lộ — thường ở mặt sau hoặc trong khoang. Dăm thô, sợi mịn hay lớp gỗ chồng nhau đều phân biệt được bằng mắt.
- Nhấc thử một tấm rời. Cùng kích thước, ván dăm nhẹ hơn MDF rõ rệt.
- Gõ vào tấm hậu. Tiếng bộp rỗng và tấm rung nhiều nghĩa là hậu mỏng.
- Xem chỗ bắt bản lề. Cốt tốt thì lỗ khoan sạch, không thấy dăm bong ra quanh miệng lỗ.
- Yêu cầu xem tấm mẫu cắt sẵn trước khi ký. Một tấm mẫu nhỏ có cả cốt lẫn bề mặt và cạnh dán là cách nhanh nhất để hiểu mình đang mua gì.
