- Một bảng chất liệu dùng được phải ghi theo từng hạng mục, không ghi chung cho cả căn nhà.
- Mã màu của nhà sản xuất là căn cứ kiểm chứng; tên màu như trắng sữa hay vân gỗ sồi thì không.
- Cạnh ván, tấm hậu và bề mặt bên trong khoang là ba chỗ hay bị bỏ trống nhất trong bảng.
Hợp đồng ghi “tủ áo cốt MDF chống ẩm, phủ Melamine vân gỗ” là một câu đúng ngữ pháp và gần như không kiểm chứng được. MDF chống ẩm của nhà nào, Melamine mã nào, cạnh dán bằng gì, tấm hậu dày bao nhiêu — mỗi câu trả lời khác nhau đều cho ra một món đồ khác nhau, và đều nằm gọn trong câu chữ đó.
Bảng chất liệu là tài liệu giải quyết chuyện này. Nó thường là một phụ lục của hợp đồng, đi kèm bản vẽ.
Bảng chất liệu là gì
Là danh sách liệt kê, theo từng hạng mục, tất cả vật liệu cấu thành nên hạng mục đó. Không phải danh sách vật liệu chung của cả công trình, vì trong một căn nhà, tủ bếp, tủ áo và kệ tivi thường dùng cấu hình khác nhau — và nên khác nhau, vì môi trường mỗi chỗ mỗi khác.
Vai trò của nó có ba phần: để bạn biết mình mua gì, để xưởng biết phải mua vật tư gì, và để cả hai bên có căn cứ chung khi nghiệm thu.
Sáu cột một bảng chất liệu nên có
| Cột | Ghi gì | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Hạng mục | Tên và mã trùng với bản vẽ, ví dụ tủ áo phòng ngủ 1 | Nối bảng với bản vẽ; không có mã thì không đối chiếu được |
| Cốt | Loại ván và độ dày cho thùng, cho cánh, cho hậu | Ba bộ phận này thường dùng ba độ dày khác nhau |
| Bề mặt | Loại bề mặt và mã màu nhà sản xuất, ghi riêng mặt ngoài và mặt trong | Mặt trong khoang thường là loại rẻ hơn; nếu không ghi, không ai biết là cố ý hay bớt xén |
| Cạnh | Vật liệu dán cạnh và độ dày | Cạnh là chỗ hỏng đầu tiên khi gặp nước và va chạm |
| Phụ kiện | Bản lề, ray, tay nắm, thanh treo — loại và số lượng theo hạng mục | Chênh lệch giá giữa các loại phụ kiện rất lớn, và nhìn bên ngoài không phân biệt được |
| Ghi chú | Chiều mở cánh, vị trí đèn, chỗ khoét ổ điện | Những chi tiết dễ quên nhưng phải làm ngay từ lúc cắt |
Nếu bảng chỉ có hai cột — tên hạng mục và một câu mô tả — thì nó chưa phải bảng chất liệu, mà là một dòng quảng cáo được xếp thành bảng.
Mã màu quan trọng hơn tên màu
“Trắng sữa”, “vân gỗ sồi”, “xám khói” là tên gọi thương mại. Mỗi nhà cung cấp có một dải màu riêng và tên gọi không thống nhất giữa các nhà, nên hai tấm cùng tên có thể khác nhau rõ rệt khi đặt cạnh.
Cái phải ghi vào bảng là mã do nhà sản xuất đặt — thường là một chuỗi chữ và số in trên mặt sau tấm mẫu. Có mã, bạn kiểm được vật tư về công trình có đúng thứ đã chọn không, và sau này cần bổ sung hay sửa chữa thì mua lại đúng loại.
Kèm theo mã, nên ghi cả bề mặt hoàn thiện: mờ, bóng, hay có vân nổi theo thớ gỗ. Cùng một mã màu có thể có nhiều kiểu bề mặt, và chúng nhìn khác hẳn nhau dưới ánh đèn.
Ba chỗ hay bị bỏ trống
Cạnh ván. Cạnh nhìn thấy được thường dán chỉ dày hơn để chịu va chạm, cạnh khuất thì mỏng hơn. Bảng nên nói rõ chỗ nào dùng loại nào, và cạnh có cùng màu với bề mặt không. Cạnh lệch màu là lỗi thẩm mỹ khó sửa vì phải tháo ra dán lại.
Tấm hậu. Đây là phần lưng tủ, khuất hoàn toàn, nên cũng là chỗ dễ giảm chi phí nhất. Tấm hậu quá mỏng làm cả thùng tủ yếu về phương ngang, và tủ sẽ xệ dần theo thời gian. Bảng phải ghi độ dày và cách lắp — thả rãnh hay bắn nẹp.
Mặt trong khoang. Nhiều nơi làm mặt trong bằng loại rẻ hơn mặt ngoài, và điều đó hợp lý về chi phí. Vấn đề chỉ nảy sinh khi không ai ghi ra, và đến lúc mở cánh tủ thì bạn mới biết.
Mẫu vật thật và cách lưu
Bảng chất liệu bằng chữ nên đi kèm mẫu vật thật. Tấm mẫu cầm được cho biết ba thứ mà ảnh chụp không nói được: độ bóng dưới ánh sáng phòng bạn, vân nổi khi sờ, và màu thật khi đặt cạnh sàn và tường nhà bạn.
- Xem mẫu ở chính căn phòng sẽ lắp, dưới ánh sáng ban ngày và dưới đèn buổi tối. Ánh đèn showroom thường vàng hơn hoặc trắng hơn đèn nhà.
- Đặt mẫu cạnh nhau đúng như chúng sẽ nằm cạnh nhau trong thực tế: mẫu cánh cạnh mẫu sàn, cạnh mẫu tay nắm.
- Chụp ảnh bộ mẫu, có ghi mã màu trong khung hình, và lưu lại. Đây là bằng chứng đơn giản nhất khi cần đối chiếu lúc nghiệm thu.
- Nếu được, giữ lại một bộ mẫu cho tới khi nghiệm thu xong.
Một điểm cần giữ tỉnh táo: mẫu nhỏ luôn nhìn khác diện tích lớn. Vân gỗ trên tấm mẫu bằng bàn tay sẽ dày đặc hơn nhiều khi trải trên một dãy tủ dài, và màu tối luôn tối hơn bạn tưởng khi phủ kín một mảng tường.
