- Bản lề âm kiểu châu Âu dùng lỗ khoét đường kính 35 mm là chuẩn phổ thông, nên thay thế được không cần đục lại cánh.
- Ray bi ba tầng mở gần hết chiều sâu ngăn; ray âm giấu dưới đáy đòi hỏi kích thước hộp chính xác hơn.
- Phụ kiện lạ đời không có hàng thay thế sẽ biến một hư hỏng nhỏ thành việc phải làm lại cả cánh hoặc cả ngăn.
Trong một chiếc tủ, phần đứng yên gần như không hỏng. Cái hỏng là phần chuyển động: bản lề, ray trượt, tay nâng, khoá. Chúng chịu vài chục nghìn lần đóng mở trong đời sử dụng, và khi một cái xuống cấp thì cảm giác của cả chiếc tủ xuống theo — cánh xệ, khe hở lệch, ngăn kéo kêu.
Bản lề có những loại nào
Loại phổ biến nhất trên tủ hiện đại là bản lề âm kiểu châu Âu: một đầu nằm trong lỗ khoét tròn trên cánh, đầu kia bắt vào thành tủ, và có ốc chỉnh cho phép căn cánh theo ba chiều sau khi lắp.
Ba biến thể theo cách cánh nằm so với thành tủ:
- Bản lề thẳng — cánh trùm hết thành tủ. Dùng cho cánh ngoài cùng hoặc tủ không có cánh liền kề.
- Bản lề nửa trùm — hai cánh cùng chia một thành tủ ở giữa, mỗi cánh trùm một nửa.
- Bản lề lọt lòng — cánh nằm thụt vào bên trong khung, mặt cánh phẳng với cạnh thùng.
Ngoài ra còn bản lề góc cho tủ góc, bản lề mở rộng góc cho cánh cần mở quá mức thông thường, và bản lề có giảm chấn để cánh đóng êm ở đoạn cuối. Giảm chấn có thể tích hợp sẵn trong thân bản lề, hoặc là một phụ kiện rời gắn thêm vào thành tủ.
Điểm kỹ thuật đáng nhớ: lỗ khoét trên cánh cho bản lề âm có đường kính 35 mm ở hầu hết hệ phổ thông. Chính vì kích thước này thống nhất mà bản lề của nhà này thay được cho nhà kia. Một bản lề dùng lỗ khoét kích thước khác sẽ khoá bạn vào đúng một nguồn cung.
Ray trượt và cách chọn
| Loại ray | Lắp ở đâu | Mở được bao nhiêu | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Ray bi hai tầng | Hai bên hông ngăn kéo | Khoảng ba phần tư chiều sâu | Rẻ nhất; phần cuối ngăn khó với tới |
| Ray bi ba tầng | Hai bên hông ngăn kéo | Gần hết chiều sâu | Loại phổ thông nhất; thay thế dễ |
| Ray âm giảm chấn | Giấu dưới đáy ngăn kéo | Gần hết chiều sâu | Nhìn gọn hơn; đòi hỏi kích thước ngăn chính xác hơn |
| Ray hộp | Hông ngăn kéo là chính thanh ray | Tuỳ hệ | Lắp nhanh, đồng bộ; phụ thuộc hệ của nhà sản xuất |
Ray bi ba tầng là lựa chọn mặc định hợp lý cho phần lớn ngăn kéo trong nhà. Ray âm cho vẻ ngoài gọn hơn vì không nhìn thấy thanh ray khi mở, nhưng nó yêu cầu chiều sâu và chiều rộng ngăn khớp với thông số của ray, và yêu cầu độ dày đáy ngăn đúng quy định. Sai vài milimét là ngăn không đóng khít.
Ray có chiều dài theo bước cố định. Chiều dài ray phải nhỏ hơn chiều sâu lọt lòng của thùng tủ, nên chiều sâu thùng thường được thiết kế lùi lại một chút so với chiều sâu tối đa có thể — đây là lý do một chiếc tủ sâu 600 mm không đồng nghĩa với ngăn kéo sâu 600 mm.
Vì sao nên chọn loại phổ thông
Phụ kiện là món duy nhất trong tủ mà bạn sẽ phải thay ít nhất một lần nếu dùng đủ lâu. Câu hỏi không phải “có hỏng không” mà “khi hỏng thì thay thế thế nào”.
- Kích thước lắp đặt thống nhất. Lỗ khoét 35 mm, khoảng cách lỗ bắt vít theo hệ lỗ 32 mm, chiều dài ray theo bước tiêu chuẩn — những quy ước này khiến hàng của nhiều nhà lắp lẫn được.
- Mua lẻ được. Một chiếc bản lề hỏng nên là một chuyến ra cửa hàng phụ kiện, không phải một cuộc tìm kiếm nguồn hàng.
- Thợ nào cũng lắp được. Sau vài năm, có thể bạn không còn liên lạc với đơn vị đã thi công. Phụ kiện phổ thông thì bất kỳ thợ nào cũng xử lý được.
- So sánh được. Khi bảng chất liệu ghi rõ loại và nhà sản xuất, bạn đối chiếu được với báo giá khác. Ghi chung chung là “phụ kiện nhập khẩu” thì không so được gì.
Điều này không có nghĩa là hệ phụ kiện đồng bộ của một nhà sản xuất là lựa chọn sai. Chúng thường êm hơn, chỉnh chính xác hơn và bền hơn. Chỉ cần bạn biết mình đang đổi lấy điều gì, và nhà đó có mặt lâu dài trên thị trường để còn mua được hàng thay thế.
Hỏi gì và thử gì trước khi chốt
- Bản lề và ray dùng loại nào, nhà sản xuất nào, ghi vào bảng chất liệu theo từng hạng mục.
- Cánh nào có giảm chấn, cánh nào không. Không phải mọi cánh đều cần, nhưng phải biết trước.
- Cánh mở được tối đa bao nhiêu độ, và ở góc mở đó thì ngăn kéo bên trong có kéo ra được không.
- Ngăn kéo chịu được tải bao nhiêu, nhất là ngăn đựng đồ nặng ở bếp.
- Thử tại chỗ: mở đóng vài lần, nghe tiếng, và cảm nhận đoạn cuối hành trình có bị khựng không.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng cánh xệ sau vài tháng không phải lúc nào cũng là lỗi bản lề. Nó có thể là cánh quá nặng so với số bản lề được bố trí. Cánh cao thường cần thêm bản lề, và đó là chi tiết nên hỏi khi xem bản vẽ, chứ không đợi tới lúc cánh đã lệch.
