- Đặt bàn sao cho cửa sổ nằm ở một bên, vuông góc với màn hình — quay mặt vào cửa sổ thì chói, quay lưng thì cửa sổ phản chiếu lên màn hình.
- Đèn bàn đặt phía đối diện tay thuận: người thuận tay phải đặt đèn bên trái, để bàn tay không đổ bóng lên chỗ viết.
- Một góc làm việc cần ba lớp sáng: sáng chung của phòng, đèn bàn rọi vào chỗ làm việc, và một nguồn sáng nhẹ phía sau màn hình để mắt đỡ mỏi.
Ánh sáng là phần rẻ nhất của một góc làm việc và là phần ảnh hưởng tới mắt nhiều nhất. Nó cũng là phần bị quyết định sau cùng — thường là sau khi bàn đã đóng xong và kê vào chỗ, lúc không còn đổi hướng được nữa.
Quay bàn theo cửa sổ
Cửa sổ là nguồn sáng mạnh nhất trong phòng, và nó chỉ có ba cách đứng so với chỗ bạn ngồi:
- Cửa sổ trước mặt, bạn nhìn thẳng ra. Ánh sáng ngoài trời chiếu thẳng vào mắt, mạnh hơn màn hình rất nhiều, nên đồng tử co lại và màn hình thành tối om. Ngồi lâu là mỏi mắt.
- Cửa sổ sau lưng. Cửa sổ phản chiếu lên mặt kính màn hình thành một vệt sáng, và bóng của chính bạn đổ lên mặt bàn khi viết tay.
- Cửa sổ một bên, vuông góc với màn hình. Đây là cách đặt dễ chịu nhất, và cũng là cách duy nhất không phải kéo rèm suốt ngày.
Nếu phòng chỉ cho phép quay mặt hoặc quay lưng ra cửa sổ, hãy chọn quay lưng và xử lý bằng rèm — chói phản chiếu trên màn hình dễ chữa hơn chói chiếu thẳng vào mắt. Rèm hai lớp, một lớp voan lọc sáng ban ngày và một lớp dày, giải quyết được gần hết. Rèm cuốn ngược, kéo từ dưới lên, là cách hay khi bạn muốn chặn phần chói ngang tầm mắt mà vẫn giữ sáng phía trên.
Ở Biên Hòa, hướng cửa sổ đáng lưu ý nhất là hướng tây: nắng chiều gay gắt và chiếu ngang, đúng tầm mắt. Một góc làm việc dùng vào buổi chiều mà cửa sổ hướng tây thì rèm không phải tuỳ chọn.
Đặt đèn bàn phía nào
Quy tắc một câu: đèn đặt phía đối diện tay thuận. Người thuận tay phải đặt đèn bên trái, người thuận tay trái đặt bên phải. Lý do đơn giản — nếu đèn cùng phía với tay viết, bàn tay bạn đổ bóng lên đúng chỗ ngòi bút đang chạy.
Vài điểm nữa về vị trí:
- Đèn nên cao hơn tầm mắt khi ngồi, hoặc có chụp che để bóng đèn không lọt vào tầm nhìn. Nhìn thấy trực tiếp bóng đèn là nguyên nhân mỏi mắt phổ biến hơn cả thiếu sáng.
- Đèn kẹp mép bàn hoặc đèn có cần gấp tiết kiệm mặt bàn hơn đèn có đế. Kiểm độ dày mép bàn trước khi mua đèn kẹp.
- Với người dùng màn hình, đèn không nên rọi vào mặt màn hình. Chỉnh cần đèn sao cho vùng sáng đổ lên mặt bàn phía trước bàn phím, không lên kính màn hình.
Ba lớp ánh sáng
Một góc làm việc dùng được cả ngày cần ba lớp, không phải một cái đèn.
| Lớp | Nguồn | Việc nó làm |
|---|---|---|
| Sáng chung | Đèn trần, đèn âm trần | Nâng nền sáng cả phòng để mắt không phải chuyển đột ngột giữa vùng sáng và vùng tối |
| Sáng cục bộ | Đèn bàn, đèn hắt dưới kệ treo | Rọi đúng vùng viết và vùng bàn phím |
| Sáng nền phía sau màn hình | Đèn hắt tường, đèn dây sau màn hình | Giảm chênh lệch giữa màn hình sáng và tường tối phía sau |
Lớp thứ ba là lớp ít người làm và dễ thấy hiệu quả nhất, nhất là khi làm việc buổi tối. Một cái màn hình sáng trên nền tường tối buộc mắt phải điều tiết liên tục mỗi lần bạn nhìn ra khỏi màn hình. Một dải sáng nhẹ hắt lên tường phía sau xoá chênh lệch đó.
Về thông số đèn, hai con số đáng hỏi khi mua:
- Nhiệt độ màu. Ánh sáng trung tính, khoảng 4000K, hợp cho làm việc và đọc. Ánh sáng vàng ấm dưới 3000K dễ chịu cho phòng ngủ nhưng làm bạn buồn ngủ khi cần tập trung. Ánh sáng trắng lạnh trên 5000K tỉnh táo nhưng gắt nếu dùng cả ngày.
- Chỉ số hoàn màu (CRI). Từ 80 trở lên là mức nên chọn, và từ 90 trở lên nếu công việc của bạn liên quan tới màu sắc. Đèn CRI thấp làm mọi thứ trên bàn trông bợt màu.
Về độ sáng, mức thường được khuyến nghị cho vùng đọc và viết là khoảng 300–500 lux tại mặt bàn. Không cần đo bằng máy: nếu bạn viết tay mà không thấy phải nheo mắt, và nếu vùng sáng trên bàn không tạo ra một quầng sáng gắt trên nền bàn tối, thì mức sáng đang ổn.
Chống chói trên mặt bàn và màn hình
Chói không chỉ đến từ đèn mà còn đến từ bề mặt phản chiếu ánh sáng vào mắt bạn:
- Mặt bàn bóng — Acrylic bóng, sơn bóng, kính — phản chiếu cả đèn trần lẫn cửa sổ. Với bàn làm việc nên chọn bề mặt mờ hoặc mờ nhám.
- Kính lót mặt bàn là nguồn chói hay bị bỏ qua nhất, vì người ta thêm nó vào sau khi bàn đã xong.
- Tường trắng bóng ngay sau màn hình phản chiếu đèn trần. Tường sơn mờ hoặc một mảng gỗ nan phía sau màn hình vừa đẹp vừa giảm chói.
- Màn hình đặt hơi ngửa lên trên sẽ hứng trọn đèn trần. Nghiêng mặt màn hình chúi xuống một chút thường xoá được vệt sáng mà không cần đổi gì khác.
Kiểm nhanh sau khi kê bàn
Ngồi vào chỗ bạn sẽ ngồi và làm bốn việc này, một lần vào ban ngày và một lần vào buổi tối:
- Tắt màn hình. Nhìn vào mặt kính đen và tìm hình phản chiếu của cửa sổ hoặc đèn. Thấy rõ hình gì trong đó nghĩa là ban ngày bạn đang nhìn xuyên qua nó.
- Viết vài dòng lên giấy và nhìn xem bóng tay có đổ lên chỗ viết không.
- Nhìn thẳng về phía trước ở tư thế ngồi bình thường, xem có nhìn thấy trực tiếp bóng đèn nào không.
- Nhìn lên tường phía sau màn hình. Nếu tường tối hẳn so với màn hình thì bạn đang thiếu lớp sáng thứ ba.
Bốn việc này mất năm phút, và làm được ngay sau khi kê bàn — lúc còn xoay bàn được vài chục độ mà chưa tốn gì.
